# TPM 2.0 ni tekshirish

> TPM 2.0 moduli boʻlmasa Cartoo ishga tushmaydi. Noutbukda u bor-yoʻqligini qanday tekshirish va qanday yoqish kerak.

Cartoo ishlaydigan kompyuterda **TPM 2.0** moduli boʻlishi shart. Usiz dastur
ishga tushmaydi. Buni avtomobil oldiga borishdan **oldin** tekshiring, keyin
emas.

2016-yildan keyin chiqqan noutbuklarning aksariyatida TPM 2.0 bor, biroq
koʻpchiligida u **UEFI proshivkasida oʻchirilgan** holda keladi. Shu sababli
«topilmadi» degani odatda «yoʻq» emas, «oʻchirilgan» degani.

:::note
Quyidagi skrinshotlar inglizcha Windows'da olingan. Oʻzbekcha yoki ruscha
tizimda bandlar nomi boshqacha boʻladi, lekin joylashuvi bir xil.
:::

## Eng tez usul

<kbd>Win</kbd> + <kbd>R</kbd> ni bosing, `tpm.msc` deb yozing va
<kbd>Enter</kbd> ni bosing.

![Windows «Run» oynasida tpm.msc yozilgan](../../../../assets/shared/tpm-run-dialog.png)

TPM boshqaruv konsoli ochiladi. Ikki joy muhim: yuqoridagi **Status** (holat)
va pastki qatordagi **Specification Version** (spetsifikatsiya versiyasi).

![TPM konsoli: Status «The TPM is ready for use», Specification Version 2.0](../../../../assets/shared/tpm-msc.png)

- **«The TPM is ready for use»** va *TPM Manufacturer Information* boʻlimida
  **Specification Version: 2.0** — hammasi joyida.
- **Specification Version: 1.2** — modul juda eski. Uni yangilab boʻlmaydi.
- **«Compatible TPM cannot be found»** — yo UEFI'da oʻchirilgan, yo umuman
  yoʻq. [Qanday yoqish kerak](#qanday-yoqish-kerak) boʻlimiga oʻting.

## Terminal orqali

Natija skriptda yoki masofaviy seansda kerak boʻlganda qulay.

`tpmtool` Windows tarkibida keladi va hammasini bir joyda chiqaradi:

```powershell
tpmtool getdeviceinformation
```

<!-- Manba: Wikimedia Commons, «TPMTOOL GetDeviceInformation with TPM 2.0 on
     Windows 11 screenshot», muallif VulcanSphere. Public domain. -->

![tpmtool getdeviceinformation natijasi: TPM Present: True va TPM Version: 2.0](../../../../assets/shared/tpm-tpmtool.webp)

Ahamiyatli ikki qator: `TPM Present: True` va `TPM Version: 2.0`.
(Pastdagi `TPM Spec Version` — boshqa raqam, u chip qoʻllab-quvvatlaydigan 2.0
spetsifikatsiyasining tahriri. Unga eʼtibor bermang.)

PowerShell'da alohida buyruq bor:

```powershell
Get-Tpm
```

Uchta maydonga qarang: `TpmPresent : True`, `TpmReady : True` va
`ManufacturerVersion`. Spetsifikatsiya versiyasini bevosita oʻqish uchun:

```powershell
Get-CimInstance -Namespace root/cimv2/security/microsofttpm -ClassName Win32_Tpm |
  Select-Object -ExpandProperty SpecVersion
```

Soz kompyuterda natija `2.0` bilan boshlanadi.

## Windows interfeysi orqali

**Settings → Privacy & security → Windows Security → Device security →
Security processor → Security processor details.** *Specification version*
maydonida 2.0 turishi kerak.

Agar bu sahifada *Security processor* boʻlimi umuman koʻrinmasa, TPM
proshivkada oʻchirilgan.

## Qanday yoqish kerak

Sozlama UEFI ichida boʻlib, har bir ishlab chiqaruvchi uni oʻzicha ataydi:

- **Intel** — *Intel Platform Trust Technology* yoki *Intel PTT*
- **AMD** — *AMD fTPM* yoki *AMD Platform Security Processor*
- **Umumiy nomlar** — *Security Device Support*, *TPM Device*,
  *Trusted Computing*

Kompyuterni qayta yoqing va UEFI'ga kiring (odatda yuklanish paytida
<kbd>F2</kbd>, <kbd>Del</kbd> yoki <kbd>F10</kbd> — kerakli tugma ishlab
chiqaruvchi ekranida koʻrsatiladi), sozlamani *Security* yoki *Advanced*
boʻlimidan toping, yoqing, saqlang va chiqing.

:::caution
Agar kompyuterda BitLocker allaqachon yoqilgan boʻlsa, TPM sozlamalarini
oʻzgartirish diskni tiklash rejimiga oʻtkazib yuborishi mumkin. UEFI'ga
tegishdan oldin BitLocker tiklash kalitini qoʻlingizda saqlang.
:::

Shundan soʻng `tpm.msc` tekshiruvini qaytadan bajaring. Agar modul yana
topilmasa — noutbukda TPM 2.0 yoʻq va unda Cartoo ishlamaydi.